Yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullanılan milyonlarca ikinci el kitabın, dijitalleştirme sürecinin ardından imha edilmesi sahaflar ve kültür dünyasında tepkiyle karşılandı.
Yapay zeka teknolojilerinin gelişimi, sadece yazılım dünyasını değil, fiziksel kütüphanelerin ve sahafların geleceğini de doğrudan etkilemeye başladı. Büyük dil modellerini eğitmek amacıyla devasa veri setlerine ihtiyaç duyan yapay zeka şirketleri, bu verileri toplamak için dünya genelindeki ikinci el kitap stoklarını satın alarak dijitalleştirme süreçlerine dahil ediyor. Ancak bu sürecin sonunda, taranan kitapların geri dönüşüme gönderilerek imha edilmesi, kültürel mirasın korunması konusunda ciddi tartışmaları beraberinde getirdi.
Türkiye ve dünyadaki sahaflar, kitapların sadece birer veri kaynağı olmadığını, fiziksel varlıklarıyla bir dönemin estetiğini ve tarihini taşıdığını savunuyor. Bir kitabın sayfalarının dokusu, üzerine düşülen notlar veya cildindeki yıpranma payı, dijital kopyada bulunmayan insani izler olarak kabul ediliyor. Bu eserlerin taranıp 'kullanılamaz' hale getirilmesi, gelecek nesillerin basılı kaynaklara erişimini kısıtlayan bir eylem olarak değerlendiriliyor. Sahaflar, bu durumun sadece bir veri toplama operasyonu değil, aynı zamanda fiziksel kültürün sistematik bir şekilde eritilmesi olduğunu ifade ediyor.
Yapay zeka şirketleri, telif hakları ve veri seti oluşturma süreçlerinde genellikle yasal boşluklardan faydalanarak operasyonlarını yürütüyor. Milyonlarca kitabı dijital veriye dönüştüren bu şirketler, fiziksel kopyaların maliyetini düşürmek ve lojistik kolaylık sağlamak amacıyla imha yoluna gittiklerini iddia ediyor. Ancak uzmanlar, bilginin dijitalleşmesinin fiziksel eserin yerini tam anlamıyla tutamayacağını vurguluyor. Özellikle nadir bulunan veya baskısı tükenmiş eserlerin bu süreçte kaybolması, kültürel hafızada geri dönüşü olmayan boşluklar yaratma riski taşıyor.
Tarih boyunca bilginin korunması, kütüphanelerin ve arşivlerin temel görevi olmuştur. İskenderiye Kütüphanesi'nden günümüzün dijital arşivlerine kadar, insanlık her zaman bilgiyi geleceğe aktarmanın yollarını aramıştır. Ancak günümüzdeki durum, bilginin 'kullanılıp atılması' üzerine kurulu tüketim odaklı bir model sunuyor. Geçmişte dijitalleşme projeleri eserlerin korunmasına hizmet ederken, günümüzde yapay zeka eğitim süreçlerinde 'işi biten' materyalin yok edilmesi, bilginin metalaştırılması konusunda etik bir krize işaret ediyor.
Yapay zeka modelleri geliştikçe, daha fazla veriye olan ihtiyaç artacak ve bu da daha fazla fiziksel kaynağın dijitalleştirilmesini zorunlu kılacak. Eğer bu süreç bir regülasyona tabi tutulmazsa, önümüzdeki on yıl içinde sahaflarda veya kişisel kütüphanelerde bulunan birçok basılı eserin tamamen ortadan kalkması muhtemel görünüyor. Kültür bakanlıklarının ve uluslararası kuruluşların, dijitalleşme sonrası fiziksel eserlerin korunması için ortak bir protokol oluşturması, kültürel mirasın geleceği açısından kritik bir adım olacaktır.
Özetle, yapay zeka şirketlerinin veri toplama hırsı, fiziksel kitapların varlığını ciddi bir tehdit altına almış durumda. Dijital dünyanın sunduğu kolaylıklar, basılı eserlerin taşıdığı tarihsel ve estetik değerin önüne geçmemelidir. Bilgiye erişim demokratikleşirken, bu bilginin kaynağı olan nesnelerin yok edilmesi, aslında insanlığın ortak hafızasının bir kısmını silmek anlamına geliyor. Bu nedenle, teknolojik dönüşüm ile kültürel koruma arasında daha sağlıklı bir dengenin kurulması şarttır.
Yükleniyor...
Hamas'ın, Gazze'deki ateşkesin ikinci aşamasına geçişi kolaylaştırmak amacıyla silah bırakmayı ve kontrolü bir Filistin komitesine devretmeyi kabul ettiği ileri sürüldü.
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, Kızıldeniz'de güvenliği sağlamak amacıyla kurulması planlanan çok uluslu deniz savunma koalisyonuna Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 14 ülkenin destek verdiğini duyurdu.
ABD'li Senatör John Fetterman, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmeye şort ve kapüşonlu sweatshirt ile katıldı. Diplomatik nezaket kurallarını zorlayan bu tercih, başkent Washington'da geniş yankı buldu.
Avrupa genelinde iklim değişikliğiyle artan orman yangınlarını önlemek için geleneksel bir yöntem yeniden keşfediliyor. Keçi ve koyun sürüleri, orman tabanındaki yanıcı kuru otları temizleyerek yangınların büyümesini engellemek için stratejik bir araç olarak kullanılıyor.